Jak rozpoznać nakładkę skimmingową na bankomacie i bezpiecznie wypłacać gotówkę

Nakładkę skimmingową na bankomacie najczęściej zdradza element, który nie pasuje do reszty urządzenia: wystający, luźny lub innego koloru wlot karty, gruba albo "miękka" klawiatura, dodatkowa listwa nad klawiaturą lub ekranem, w której może być ukryta kamera, oraz ślady kleju i taśmy. Przed wypłatą warto chwycić wlot karty i lekko nim poruszyć. W prawdziwym bankomacie nic się nie rusza. Zawsze zasłaniaj dłonią klawiaturę przy wpisywaniu PIN-u, a jeśli coś budzi wątpliwości, skorzystaj z innego bankomatu, najlepiej wewnątrz oddziału banku. Najbezpieczniejsza jest wypłata zbliżeniowa lub BLIK-iem, przy której karta w ogóle nie trafia do czytnika.

Na czym polega skimming i dlaczego przed świętami jest go więcej

Skimming to kopiowanie danych z paska magnetycznego karty płatniczej za pomocą urządzenia zamontowanego w bankomacie lub terminalu, połączone z podglądaniem kodu PIN. Przestępcy montują nakładkę na wlot karty, która odczytuje dane podczas jej wkładania, a PIN rejestrują ukrytą kamerą lub fałszywą klawiaturą. Z tak zdobytych danych tworzą kopię karty i wypłacają pieniądze, zwykle w krajach, w których pasek magnetyczny jest jeszcze akceptowany.

Karty z chipem są dziś znacznie lepiej chronione niż dawniej, ale skimming nie zniknął. Przed świętami i w okresie wyjazdów zimowych ruch przy bankomatach jest większy, ludzie się spieszą, wypłacają większe kwoty i rzadziej przyglądają się urządzeniu. Szczególnie narażone są bankomaty w miejscach turystycznych, na dworcach i w słabo oświetlonych, odosobnionych lokalizacjach.

Jak obejrzeć bankomat przed wypłatą

Wystarczy kilka sekund, żeby sprawdzić najważniejsze miejsca. Porównaj bankomat z sąsiednim urządzeniem tego samego banku, jeśli stoją obok siebie, bo różnice od razu rzucają się w oczy.

Miejsce	Na co zwrócić uwagę
Wlot karty	Wystaje mocno do przodu, rusza się, ma inny kolor lub fakturę, brakuje podświetlenia, które zwykle jest widoczne
Klawiatura	Jest wyraźnie grubsza, przyciski wchodzą płytko lub stawiają nietypowy opór, klawiatura odstaje od obudowy
Okolice klawiatury i ekranu	Dodatkowe listwy, ulotki, pojemniki na ulotki, małe otwory, w których może być kamera
Obudowa	Ślady kleju, taśmy dwustronnej, porysowania i niedopasowane elementy
Otoczenie	Osoby stojące zbyt blisko, "pomocni" nieznajomi, którzy proponują pomoc przy wypłacie

Jeśli bankomat zatrzyma kartę, nie odchodź od niego i nie przyjmuj pomocy od osób postronnych. Od razu zadzwoń do banku na numer z odwrotu karty lub z aplikacji i zablokuj kartę. Niektóre oszustwa polegają właśnie na zablokowaniu karty w wlocie i podejrzeniu PIN-u przez "życzliwego" przechodnia.

Podobne nakładki zdarzają się na terminalach płatniczych na stacjach paliw i w automatach biletowych. Zasady są te same: sprawdź, czy czytnik nie odstaje, zasłaniaj PIN i, jeśli to możliwe, płać zbliżeniowo.

Bezpieczniejsze sposoby wypłaty gotówki

Najlepszą ochroną przed skimmingiem jest unikanie sytuacji, w której karta trafia do czytnika. Większość bankomatów obsługuje dziś wypłaty bez wkładania karty:

1. Wypłata zbliżeniowa: przykładasz kartę lub telefon do czytnika, a PIN wpisujesz na klawiaturze. Dane z paska magnetycznego nie są odczytywane.
2. BLIK: generujesz kod w aplikacji banku, wpisujesz go w bankomacie i potwierdzasz wypłatę w telefonie.
3. Bankomaty wewnątrz oddziałów i centrów handlowych są lepiej monitorowane i rzadziej padają ofiarą montażu nakładek.
4. Wypłata przy kasie w sklepach, które oferują cashback, podczas płatności kartą lub telefonem.

Płatności telefonem są wygodne, ale wymagają dbania o bezpieczeństwo samego smartfona: aktualizacji, blokady ekranu i ochrony przed złośliwymi aplikacjami. Więcej na ten temat piszemy w tekście o tym, jak chronić smartfon przed wirusami. W podróży uważaj również na publiczne porty USB, przez które można przejąć dane z telefonu, o czym pisaliśmy w artykule o zagrożeniach juice jacking.

Ustawienia karty, które ograniczają straty

Nawet jeśli dane karty zostaną skopiowane, kilka ustawień w aplikacji banku może sprawić, że oszust nic nie zyska:

• Limity wypłat dzienne i miesięczne ustawione na poziomie, którego naprawdę potrzebujesz.
• Blokada transakcji za granicą, włączana tylko na czas wyjazdu.
• Wyłączenie transakcji paskiem magnetycznym, jeśli bank oferuje taką opcję.
• Powiadomienia push lub SMS o każdej transakcji, dzięki którym od razu zauważysz nieznaną wypłatę.
• Osobna karta do podróży z niewielkim saldem, zasilana przelewem tylko przed wypłatą lub zakupem.
• Tymczasowa blokada karty w aplikacji, gdy jej nie używasz przez dłuższy czas.

Co zrobić, gdy podejrzewasz skimming

Jeśli zauważysz podejrzane elementy na bankomacie, nie próbuj ich samodzielnie zdejmować. Zgłoś to do banku, którego logo jest na urządzeniu, a jeśli w pobliżu kręcą się podejrzane osoby, zadzwoń na policję. Jeżeli już wypłaciłeś pieniądze z takiego bankomatu albo widzisz na koncie transakcje, których nie wykonywałeś:

1. natychmiast zastrzeż kartę w aplikacji lub na infolinii banku,
2. zgłoś reklamację nieautoryzowanych transakcji, podając dokładny czas i miejsce ostatniej wypłaty,
3. złóż zawiadomienie na policji, które może być potrzebne w procesie reklamacji,
4. zamów nową kartę z nowym numerem i zmień PIN.

Zgodnie z przepisami o usługach płatniczych bank co do zasady powinien zwrócić kwotę nieautoryzowanej transakcji niezwłocznie, najpóźniej do końca następnego dnia roboczego po zgłoszeniu, chyba że ma uzasadnione podejrzenie oszustwa ze strony klienta. Dlatego liczy się szybkie zgłoszenie. Nowe metody płatności stopniowo eliminują ryzyko związane z paskiem magnetycznym, o czym pisaliśmy w tekście o przyszłości płatności mobilnych, ale dopóki korzystamy z bankomatów, kilka sekund uwagi przed wypłatą pozostaje najlepszą ochroną.